Soms worden wij ingeschakeld als ‘brandjesblusser’. Er staat iets in de fik, of er smeult iets: Een langslepend conflict, een stroef MT of een project dat maar niet van de grond komt. Vaak is dan de vraag: “Kunnen jullie dit voor ons oplossen?” Het woord "effe" spreken ze niet uit, maar we horen alsnog dat er haast geboden is.

Omdat dit niet met een absoluut ja of nee te beantwoorden is, stelen we een tegenvraag: “Welk systeem produceert dit gedrag?” Want wat we zien als symptoom (frictie, uitval, weerstand) is amper het echte probleem. Het is gewoon een logische uitkomst van een systeem dat precies doet waarvoor het ontworpen is.

Drie vragen helpen ons en onze klanten om van symptoombestrijding naar systeemwerk te gaan. Probeer ze in je volgende vergadering of 1-op-1:

Wat versterken we zonder het te willen?

Teams belonen vaak onbewust het gedrag dat ze eigenlijk bewust willen afleren. De hardste schreeuwer krijgt de meeste zendtijd. Degene die de boel wilt redden wordt geprezen en mag weer overwerken. De perfectionist vertraagt het proces, maar krijgt complimenten op kwaliteit. Probeer te onderzoeken welk gedrag nu aandacht of beloning krijgt, en check of dat past bij het beoogde resultaat.

Welke afspraken bestaan er echt en niet alleen op papier?

Elke organisatie heeft twee setjes regels: de formele en de informele. In de formele staat dat ‘we feedback geven’, in de informele staat dat ‘we harmonie zonder gedonder willen’. In de formele staat ‘eigenaarschap’, in de informele staat dat ‘we niks zonder de baas beslissen, want we zijn niet gek’. En zo zijn er nog tal van voorvallen en voorbeelden.

Leg beide nou eens naast elkaar, want daar schijnen ze te botsen. Dáár lekt energie weg.

Waar is de drempel lager dan de ambitie?

Ambitie klinkt mooi, maar gedrag volgt nu eenmaal gemak. Als de drempel voor ‘snel effe een meeting plannen” lager is dan asynchroon werken, krijg je vergadermoeheid. Als de drempel voor ja-zeggen lager is dan prioriteren, krijg je overbelasting. Logisch.

Remedie: Verlaag radicaal de drempel voor het gewenste gedrag.

Een korte oefening voor jouw team deze week: Kies één hardnekkig symptoom.

Beantwoord samen de drie vragen.

Spreek één systeem-interventie af die binnen 14 dagen meetbaar is (bijv. vergaderregels, beloningscriteria, besluitvormingsformat).

Evalueer: is het symptoom veranderd? Zo niet, welke onbedoelde versterkers zijn we vergeten?

Managementtherapie is helemaal niet magisch; het is nuchter met je boerenverstand consequent kijken naar patronen, prikkels en prioriteiten. Wie het systeem verandert, hoeft minder te sleutelen aan mensen.

En dat is goed nieuws: mensen houden niet altijd van gemanaged worden, systemen wel.